Placeholder image

Laboratorium Antropologii Pradziejowej


Laboratorium Antropologii Pradziejowej funkcjonowało w ramach
Katedry Przyrodniczych Podstaw Ochrony Środowiska w Instytucie Ekologii i Bioetyki.
Obecnie laboratorium znajduje się w INB i CEiE.

Kierownikiem laboratorium jest dr hab. Jacek Tomczyk Prof. UKSW

INB-CEiE-UKSW



Nasza misja

Choć nazwa Laboratorium Antropologii Pradziejowej sugeruje tematykę skupioną wyłącznie na badaniu populacji historycznych, to jednak zakres prowadzonych analiz wkracza również w obszary populacji współczesnych. Podstawą badawczą Laboratorium jest organizm ludzki, a przede wszystkim tkanki kostne i zębowe. W ramach Laboratorium prowadzona jest działalność zarówno naukowa, jak i dydaktyczna.


DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA-BADAWCZA-EDUKACYJNA

Działalność naukowa


  • Badania z zakresu osteologii (ocena liczby osobników w pochówku, oceny wieku biologicznego osobnika oraz płci).
  • Badania z zakresu paleopatologii.
  • Badania odontologiczne (pomiary metryczne zębów, ocena zmian chorobowych w obrębie tkanek zębowych i przyzębia).
  • Badania w ocenie gęstości kości osobników dorosłych i dziecięcych.
  • Wszystkie badania prowadzone w Laboratorium mogą być podstawą przeprowadzania zleconych prac usługowych w zakresie ekspertyz antropologicznych oraz odontologicznych.

Działalność badawcza


  • Badania populacji ludzkich na Bliskim Wschodzie (Syria, Irak).
  • Ocena możliwości wykorzystania światła fluorescencyjnego w diagnozowaniu próchnicy w materiałach historycznych.
  • Ocena zmienności i propozycja klasyfikacji nerwu uszno-skroniowego na podstawie systemu korzeniowego.
  • Przyczyny powstawania zębiniaków w populacjach historycznych.

Działalność edukacyjna


Laboratorium Antropologii Pradziejowej jest odpowiedzialne za realizację programu edukacji w zakresie przedmiotów:
  • Antropologia; zapoznanie studenta z najważniejszymi mechanizmami procesów ewolucyjnych, w kontekście filogenezy.
  • Antropologia fizyczna; student opisuje podstawowe zjawiska fizyczne, chemiczne, biologiczne i zachodzące w materiale kostnym.
  • Człowiek i jego środowisko;
  • Seminarium z antropologii przyrodniczej; Są to zajęcia skoncentrowane są na fenomenie człowieka na tle środowiska przyrodniczo-kulturowego.

KIERUNKI EDUKACJI


Podczas zajęć laboratoryjnych studenci poznają anatomię układu kostnego-szkieletowego człowieka współczesnego, z elementami patologii kostnych. Uczą się dokonywać pomiarów kostnych, czy oceniać zmienności szkieletowe z uwagi na zmiany środowiskowe.


WYPOSAŻENIE LABORATORIUM - EDUKACJA



Wyposażenie laboratorium antropologii pradziejowej, zostało zrealizowane w ramach projektu „Mazowieckie Centrum Laboratoryjne Nauk Przyrodniczych UKSW źródłem zwiększenia transferu wiedzy ze świata nauki do gospodarki dzięki wzmocnieniu infrastruktury badawczo-rozwojowej”. W wyniku zjawiska fluorescencji szkliwo zęba świeci na zielono, a zmiany wywołane przez bakterie (płytka nazębna, próchnica) na czerwono. Program dostarczony z kamerą pozwala na przetwarzanie obrazu tak, by dokonać oceny głębokości zmian próchnicy



W Laboratorium wykonywane są analizy rentgenowskie przenośnym aparatem punktowy (PORT X, Getwell), który zapewnia wysoką jakość zdjęć wykonywanych z wykorzystaniem radiografii cyfrowej (TOSHIBA). Precyzyjny ogląd materiału kostnego, czy zębowego możliwy jest przy wykorzystaniu stereoskopowego mikroskopu stomatologicznego (Global) połączonego z torem wizyjnym. Głowica mikroskopu charakteryzuje się możliwością wielopłaszczyznowego ruchu (także wokół własnej osi), pozwalającego na błyskawiczne i precyzyjne ustawienie mikroskopu do pracy.


WSPÓŁPRACA Z JEDNOSTKAMI NAUKOWO-DYDAKTYCZNYMI


    W ramach laboratorium prowadzona jest stała współpraca z następującymi jednostkami naukowo-dydaktycznymi:
  • Zakładem Anatomii Prawidłowej i Topograficznej, WUM, Warszawa.
  • Zakładem Biologii Molekularnej, UM w Łodzi.
  • Zakładem Radiologii Stomatologicznej i Szczękowo-Twarzowej, Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie.
  • Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie.
  • Miejskim Ogrodem Zoologicznym w Warszawie.
  • Instytutem Nauk o Zdrowiu, Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach.
  • Uniwersytetem Lumière Lyon (Francja). Dzięki tej współpracy wykonywane są analizy genetyczne, izotopowe, czy datowania radiowęglowe.

PROGRAMY EDUKACYJNE


Antropologia
Wykład: Zapoznanie studenta z najważniejszymi mechanizmami procesów ewolucyjnych, w kontekście filogenezy Homo sapiens. Punktem wyjścia jest wyjaśnienie podstawowych definicji, dalej skrótowa prezentacja procesu hominizacji, z opisem wybranych form hominidalnych. W ostatniej części poruszane są zagadnienia dotyczące swoistości (biologicznej i pozabiologicznej) naszego gatunku.Wykład prowadzony jest z wykorzystaniem tablic poglądowych, prezentacji multimedialnych, map oraz odlewów kostnych hominidów. Ćwiczenia : Poznanie teoretyczno-praktyczne układu kostnego/mięśniowego człowieka. Ćwiczenia prowadzone są na materiale osteologicznym.
Atropologia fizyczna

Efekt kształcenia – wiedza: student opisuje podstawowe zjawiska fizyczne, chemiczne, biologiczne i zachodzące w materiale kostnym; rozumie i wyjaśnia związki i zależności między różnymi dyscyplinami nauk przyrodniczych, a w szczególności między przyrodą ożywioną a nieożywioną.

Umiejętności: Wykonuje i opisuje proste zadania badawcze indywidualnie i zespołowo; Sporządza proste raporty oraz wytyczne do ekspertyz na podstawia zebranych danych. Kompetencje: doskonali swoje umiejętności zawodowe; koordynuje pracę zespołu, dba o rzetelność i wiarygodność swoje pracy.

Człowiek i jego środowisko
Wykład: Człowiek funkcjonując w środowisku dokonał w jego obszarze wielu zmian. Choć dostosowanie środowiska do wymagań Homo sapiens, jest bez wątpienia ogromnym sukcesem, to okazuje się, że ów “nowy światy” wpływa i kształtuje nasz gatunek. Dobitnym i negatywnym tego przykładem są choroby cywilizacyjne.
Seminarium
Seminarium z antropologii przyrodniczej są to zajęcia skoncentrowane są na fenomenie człowieka na tle środowiska przyrodniczo-kulturowego. Z racji szerokiego spektrum tematycznego prowadzone prace opierają się zarówno na badaniach własnych prowadzonych przez studentów (analiza materiału kostnego i zębowego), jak i teoretycznych rozważaniach antropologicznych.

ZBIORY PALEOANTROPOLOGICZNE

Laboratorium Antropologii Pradziejowej


Laboratorium Antropologii Pradziejowej jest w posiadaniu cennych zbiorów paleoantropologicznych. Odlewy zostały wykonane z masy plastycznej, co gwarantuje nie tylko wysoką jakość odlewu, ale zezwala również na dokonywanie pomiarów antropologicznych wiernych oryginalnym okazom.
Z wykorzystaniem odlewów prowadzone są zajęcia dydaktyczne z zakresu paleoantropologii.




BIO ARCHEOLOGICZNE BADANIA POPULACJI LUDZKIEJ Z RADOMIA XI-XIX WIEKUNew

PROJEKTY NAUKOWO- BADAWCZE




Projekty badawcze NCN

Projekt badawczy NCN 04117

Temat realizowany jest w ramach projektu Narodowego Centrum Nauki (NCN 2013/11/B/HS3/04117). „Bio-archeologiczna charakterystyka populacji Radomia od wczesnego średniowiecza (XII w.) do współczesności (XIX w.)”.


Projekt badawczy NCN 02184

Temat realizowany jest w ramach projektu Narodowego Centrum Nauki (NCN, 2014/15/B/HS3/02184). Wykorzystanie najnowszych analiz biologiczno-chemicznych w badaniach mezolitycznych szczątków ludzkich z terenów Polski.




Projekt badawczy MNiSW

Projekt badawczy MNiSW 319837

Temat realizowany jest w ramach grantu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (N N303 319837) w latach 2009–2011. Przemiany biologiczne w populacjach ludzkich zamieszkujących środkową dolinę Eufratu (wschodnia Syria).

OFERTA BADAWCZA I KOMERCYJNA

Badania z zakresu osteologii (ocena liczby osobników w pochówku, oceny wieku biologicznego osobnika oraz płci). Badania z zakresu paleopatologii.
Badania odontologiczne (pomiary metryczne zębów, ocena zmian chorobowych w obrębie tkanek zębowych i przyzębia). Wszystkie badania prowadzone w Laboratorium mogą być podstawą przeprowadzania zleconych prac usługowych w zakresie ekspertyz antropologicznych oraz odontologicznych. W laboratorium wykonywane są pomiary gęstości kości (densytometria) zarówno osobników dorosłych jak i dziecięcych.
W badaniach wykorzystywany jest bezinwazyjny aparat densytometryczny Mini Omni. Urządzenie działa poprzez pomiar SOS (prędkość fali ultradźwiękowej). Pomiar odzwierciedla gęstość mineralną kości, jej elastyczność, grubość warstwy korowej oraz mikroarchitekturę warstwy beleczkowej. Metoda jest nieszkodliwa i szczególnie przydatna przy monitorowaniu efektów terapii, gdy niezbędne są częste pomiary.
Ocena składu diety (paleodiety) w populacjach historycznych oraz współczesnych wykonywana poprzez analizę stabilnych izotopów tlenu (18O/16O), strontu (87Sr/86Sr), węgla (13C/12C), azotu (15N/14N) oraz siarki (34S/32S). Oraz badania zawartości pierwiastków, takich jak: Ca, Ba, Fe, S, F, Zn.

WYKAZ WYBRANYCH PUBLIKACJI


Tomczyk J., Palczewski P., Mańkowska-Pliszka H., Płoszaj T., Jędrychowska-Dańska K., Witas H.W., 2016, Anaemia (thalassaemia) in the Middle Euphrates Valley of Syria in the second– fourth centuries AD? Antiquity 90:157–171.
Tomczyk J., Wierzbowski H., Zalewska M., 2016. Stable isotope record of human and sheep enamel carbonate from the ancient Middle Euphrates Valley (Syria). International Journal of Osteoarchaeology 26:599–609.
Tomczyk J., Turska-Szybka A., Zalewska M., Olczak-Kowalczyk D., 2017. Reliability of the assessment of periodontal disease in historical populations. International Journal of Osteoarchaeology 27:206–216.
Tomczyk J., Turska-Szybka A., Zalewska M., Olczak-Kowalczyk D., 2017. Pulp stones prevalence in a historical sample from Radom, Poland (AD 1791–1811). International Journal of Osteoarchaeology 27:563-572.
Tomczyk J, Myszka A, Borowska-Strugińska B, Zalewska M, Turska-Szybka A, Olczak-Kowalczyk D., 2018. Periodontitis in the historical population of Radom (Poland) from the 11th to 19th centuries. International Journal of Osteoarchaeology 28:397-407.
Przesmyska A., Tomczyk J., Zarzecka J., Kozieł S., Zalewska M., 2018. Standard intraoral radiography vs. cone beam computed tomography for root canal systems detection in historical dental material. Collegium Anthropologicum 42(1):1–5.
Myszka A. 2016, Osteoarthritis in past human populations. An anthropological perspective,Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2016.
Myszka A., 2015, Septal aperture etiology: still more questions than answers, Folia Morphologica, 74/2:219-224.
Myszka A., Trzciński D. 2015, Septal aperture and osteoarthritis–the same or independent origins?Advances in Anthropology 5: 116-12
Lisowska-Gaczorek A., Kozieł S., Cienkosz-Stepańczak B., Mądrzyk K., Pawlyta J., Gronkiewicz S., Wołoszyn M., Szostek K. 2016. An analysis of the origin of an early medieval group of individuals from Gródek based on the analysis of stable oxygen isotopes. HOMO 67(4):313–312
Miliszkiewicz N., Walas S., Tobiasz A., Kołodziej M., Szostek K. 2017. Calibration for Elemental Dental Tissue Analysis by Laser Ablation Inductively Coupled Plasma – Mass Spectrometry. Analytical Letters 50(8):1345–1359.
Osipowicz G., Witas H., Lisowska-Gaczorek A., Reitsema L., Szostek K., Płoszaj T., Kuriga J., Makowiecki D., Jędrychowska-Dańska K., Cienkosz-Stepańczak B. 2017. Origin of the ornamented baton perce from the Gołębiewo site 47 as a trigger of discussion on long-distance exchange among Early Mesolithic communities of Central Poland and Northern Europe PLoS ONE 12(10): e0184560.
Cienkosz-Stepanczak B., Lisowska-Gaczorek A., Haduch E., Ellam R., Cook G., Kruk J., Milisauskas S., Kozieł S., Szostek K. 2017. Nitrogen and strontium isotopes as tools for the reconstruction of breastfeeding practices and human behavior – a Neolithic collective grave in Bronocice (Poland). Collegium Antropologicum 41(3):191–199.
Mnich, B., Spinek, A.E., Chyleński, M., Juras, A., Szostek, K. 2018. Analysis of LCT-13910 genotypes and bone mineral density in ancient skeletal materials. PLoS ONE 13(4),e0194966..






NASZA MISJA

Choć nazwa Laboratorium Antropologii Pradziejowej sugeruje tematykę skupioną wyłącznie na badaniu populacji historycznych, to jednak zakres prowadzonych analiz wkracza również w obszary populacji współczesnych.
Podstawą badawczą Laboratorium jest organizm ludzki, a przede wszystkim tkanki kostne i zębowe. W ramach Laboratorium prowadzona jest działalność zarówno naukowa, jak i dydaktyczna.

KONTAKT

Laboratorium Antropologii Pradziejowej
INB, CEiE na UKSW

dr hab. Jacek Tomczyk Prof. UKSW
UL. WÓYCICKIEGO 1/3,
01-938 WARSZAWA, PL
T: +48 22 3809672
ZAPRASZAMY DO KONTAKTU

LABORATORIUM

Laboratorium Antropologii Pradziejowej znajduje się w Centrum Laboratoryjnym Nauk Przyrodniczych na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Laboratorium oprócz badań naukowych realizuje zajęcia edukacyjne akademickie oraz dla uczniów szkół licealnych mające na celu popularyzację wiedzy o człowieku i jego początkach. Prowadzi również zajęcia z obszaru funkcjonowaniu mózgu.