Projekt badawczy


Temat projektu: Trójwymiarowa wizualizacja i morfometria cribra orbitalia w mikrotomografii komputerowej (micro-CT)

Nr projektu: NCN 2020/04/X/NZ8/00374




Realizacja projektu:

dr Justyna Marchewka-Długońska – kierownik projektu (INB, UKSW w Warszawie)

Cel prowadzonych badań – hipoteza badawcza

Celem projektu jest ocena wewnętrznej struktury stropu oczodołu w przypadku występowania zmian typu cribra orbitalia (CO) w kolejnych stopniach ich wyrażenia. Analizie zostaną poddane następujące parametry kości: BV/TV (Bone Volume Density), BS/BV (Specific bone surface); liczba beleczek kostnych w obrębie VOI (Tb.N), średnia grubość beleczek kostnych (Tb.Th), średnia odległość między beleczkami kostnymi (Tb.Sp), a także grubość blaszki zewnętrznej stropu oczodołu.
Określenie wymienionych parametrów pozwoli na wyciągnięcie wstępnych wniosków dotyczących zmian zachodzących w obrębie stropu oczodołu w kolejnych stadiach zaawansowania zmiany, którą w badaniach antropologicznych, uznaje się za jeden ze wskaźników warunków życia w populacjach historycznych.
Cribra orbitalia, określana także jako przerostowa hiperostoza stropu oczodołu, jest jednym z najczęstszych stanów patologicznych rejestrowanych w materiałach archeologicznych, szczególnie na czaszkach dziecięcych. W literaturze najpowszechniej reprezentowany jest pogląd, że CO jest rezultatem niedokrwistości, która może mieć podłoże genetyczne (talasemia, anemia sierpowata) lub nabyte. W kontekście nabytej niedokrwistości, CO jest jednym z najczęściej wykorzystywanych w bioarcheologii i antropologii markerów stresu szkieletowego, który służy do oceny stanu biologicznego i rekonstrukcji warunków życia populacji ludzkich.
Typowe dla CO porowatości i wyrośla kostne powstają bowiem w efekcie niedoborów żelaza w diecie, deficytów witaminy B czy magnezu, a także jako rezultat chorób pasożytniczych. Z morfologicznego punktu widzenia, CO jest rezultatem rozrostu śródkościa (diploe), któremu towarzyszy zwiększenie liczby komórek szpiku kostnego i jednoczesna resorbcja zewnętrznej blaszki kostnej stropu oczodołu. Prowadzi to do powstania typowych dla CO porowatości, a w kolejnych etapach zaawansowania do całkowitego odsłonięcia diploe, które może przybierać formę wyrośli kostnych.
Obecnie zarówno występowanie, jak i stopień wyrażenia zmiany patologicznej rejestrowane są przez antropologów i bioarcheologów w sposób makroskopowy. Interesującym zagadnieniem jest jednak ocena zmian zachodzących w obrębie stropu oczodołu w kolejnych stopniach zaawansowania cribra orbitalia, która możliwa jest do wykonania dzięki użyciu mikrotomografii komputerowej, będącej doskonałym narzędziem badawczym wykorzystywanym w badaniach morfologicznych. Badania zostaną wykonane we współpracy z Zakładem Fizyki Medycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Rezultaty badań

Projekt w trakcie realizacji



Najważniejsze prace

Projekt w trakcie realizacji